Zelfhulp voor zelfhulphaters: zo werk je wél aan jezelf

Om te beginnen. Niet ieder probleem hoeft opgelost te worden en niet iedere tekortkoming vraagt om verbetering. Wie voortdurend probeert gelukkiger, succesvoller of zelfverzekerder te worden, kan juist sterker het gevoel krijgen dat het nooit genoeg is.

Een andere benadering is accepteren dat problemen bij het leven horen. De vraag is dan niet hoe je ze allemaal voorkomt, maar welke problemen je de moeite waard vindt. Een goede relatie vraagt bijvoorbeeld om moeilijke gesprekken en iets nieuws leren betekent accepteren dat je fouten maakt.

Wanneer je niet alles aan jezelf hoeft te verbeteren, moet je keuzes maken. Persoonlijke waarden helpen daarbij. Ze geven richting aan je gedrag, ook wanneer een keuze moeite kost of niet direct iets oplevert.

Een waarde is iets anders dan een doel. Een doel kun je bereiken, terwijl waarden als eerlijkheid, nieuwsgierigheid of zelfstandigheid richting blijven geven. Kijk daarom niet alleen naar wat je zegt belangrijk te vinden, maar ook naar waar je tijd, aandacht en energie daadwerkelijk naartoe gaan.

Weten wat je wilt veranderen is iets anders dan het daadwerkelijk doen. Je kunt precies begrijpen waarom bepaald gedrag beter voor je is en toch steeds terugvallen in een oud patroon.

Dat komt doordat verandering niet alleen rationeel is. Gevoel, motivatie en omstandigheden spelen eveneens een rol. In plaats van jezelf automatisch een gebrek aan discipline te verwijten, kun je daarom beter onderzoeken wat het gewenste gedrag in de weg staat.

Grote doelen kunnen motiveren, maar uiteindelijk bepaalt herhaald gedrag of er werkelijk iets verandert. Daarom kan een kleine stap effectiever zijn dan een ambitieus voornemen dat veel wilskracht vraagt.

Ook je omgeving doet ertoe. Gedrag dat gemakkelijk en vanzelfsprekend is, herhaal je eerder. Door gewenst gedrag eenvoudiger en ongewenst gedrag moeilijker te maken, hoef je minder op motivatie te vertrouwen.

Zelfhulp draait vaak om gelukkiger worden. Maar een betekenisvol leven bestaat niet alleen uit prettige ervaringen. Dingen die belangrijk zijn kunnen ook onzekerheid, frustratie of verdriet veroorzaken.

Bovendien zorgen meer comfort, mogelijkheden en vooruitgang niet automatisch voor meer richting. Je kunt je omstandigheden verbeteren zonder daarmee antwoord te krijgen op de vraag wat je leven betekenis geeft.