Lezen. Ontspannen. Ontwikkelen.

Leesclubvragen Washington Black

De onderstaande discussievragen en -onderwerpen zijn bedoeld als leidraad tijdens boekbesprekingen van Washington Black, het duizelingwekkende, aangrijpende avontuur van een jongetje dat aan een slavenbestaan op Barbados ontsnapt en op zoek gaat naar de ware betekenis van het begrip ‘vrijheid’, ver voorbij de grenzen van de enige wereld die hij ooit heeft gekend. Let op als je het boek nog niet uit hebt: er staan spoilers in de tekst.

1. Big Kit vertelt Washington dat de doden geheel intact herboren worden in hun geboorteland, zodat ze weer in vrijheid leven. Hoe zou je deze uitspraak kunnen plaatsen aan het einde van het boek, in de laatste paar momenten waarin Wash naar Dahomey vraagt terwijl hij in de verte staart?

2. Waarom denk je dat Big Kit Wash niet wilde vertellen dat ze zijn moeder was? Denk je dat hij Titch’ aanbod had afgeslagen als hij het wel had geweten? Op welke manier zou zijn leven dan anders zijn verlopen?

3. In de roman is er nog een personage met een geheim: Philip wacht bewust met meedelen aan Titch dat zijn vader is overleden, wat uiteindelijk niet eens waar blijkt te zijn. Hoe verhoudt deze leugen zich tot die van Big Kit? In hoeverre verschilt Titch’ reactie van die van Wash?

4. Wash beschrijft dat het litteken dat hij overhield aan de explosie met de Wolkenkliever een ‘absolute verwoesting’ in zijn leven teweegbracht. Bespreek de verschillende littekens van de personages in het boek, zowel de zichtbare als de onzichtbare.

5. Tanna zegt tegen Wash: ‘Je bent net een plotwending in een roman, Wash. De gebeurtenis die dingen in de war stuurt. Zoals een hagelbui. Of een bruiloft.’ Hoe manifesteert deze metafoor zich tijdens Wash’ reizen, zowel in letterlijke als figuurlijke zin?

6. Tijdens hun laatste ontmoeting worden Titch’ motieven om Wash onder zijn vleugels te nemen in twijfel getrokken. Wash beschuldigt Titch ervan hem slechts te behandelen als een slaaf. Wat is Wash’ referentiekader waar het liefde en vertrouwen betreft? Vullen Big Kit en Tanna de gaten in zijn leven op die hem tot een ‘grillige jacht op een ongrijpbare waarheid’ gedreven hebben? Sussen zij zijn ‘gevoel van ontheemding’ en lossen zij ‘de chaos van zijn herkomst’ op?

7. Beschrijf de relatie tussen Wash en Tanna. Welke gezamenlijke eigenschappen en levenservaringen brengen hen dichter bij elkaar? En welke verschillen veroorzaken juist een kloof tussen hen?

8. Op welke manieren wordt Wash soms gemanipuleerd door de mensen om hem heen? Wie doet dat in jouw ogen het meest? Denk bijvoorbeeld aan de prijs die Erasmus op Wash’ hoofd zet. Sta jij achter Titch’ opmerking dat dit eerder bedoeld was om hem terug te pakken dan om Wash daadwerkelijk te vinden?

9. Wat houdt het in om een meester te zijn binnen deze tijdsperiode, en wat betekent het voor de personages? Denk aan de eerste indruk die Philip op Wash achterliet: ‘… ik zag hoe raar een lichaam was dat slechts werd gebruikt om behoeften te bevredigen, opgeblazen en vluchtig als het schuim van de zee, alsof hij zo uit elkaar kon vallen. Hij rook naar stroop en klipvis, naar de heerlijke zoetheid van mango’s in het hete seizoen.’

10. Een van de eerste dingen die Titch aan Wash opvallen is zijn buitengewone talent voor tekenen. Hoe komt het vermogen om te observeren en vast te leggen verder als motief naar voren in het boek? Wat is, zoals Titch het zegt, ‘het waard om te observeren’?

11. Wat vindt Wash zo bijzonder fascinerend aan de octopus? Wat betekent het voor hem, als voormalige slaaf, om dit beest en andere organismen te vangen, te bestuderen en tentoon te stellen, zelfs als het met de insteek is om mensen te laten zien dat de wezens die zij ‘doodeng vonden […] eigenlijk mooi waren en allerminst gevaarlijk’?

12. Nadat Titch bekent hoe hij Philip als jongetje heeft behandeld, ziet Wash hem in een ander daglicht. Leidt deze bekentenis ertoe dat je meer of minder sympathie voor Titch hebt? Wordt zijn relatie met Wash erdoor bemoeilijkt?

13. Het verhaal in de roman speelt zich af tussen 1830 en 1836 en vindt plaats op verschillende continenten. Hoe ervaren de personages de grote mondiale en politieke gebeurtenissen die de wereld in deze tijd op zijn kop zetten? Ter illustratie, Titch wordt omschreven als een abolitionistische witte man en is daardoor vaak onderwerp van spot. Hoe beïnvloedt dit aspect van zijn wereldvisie zijn handelen? En hoe sta je tegenover zijn personage?

14. Vandaag de dag worden er nog altijd grote groepen mensen onderdrukt door wrede regeringen en leiders. Zou een vertelling van hun ervaringen vergelijkbaar kunnen zijn met die van Wash? Op welke manier krijgen de onderdrukten van vandaag een stem of wordt hun die juist ontzegd?